Zorgwoning in de tuin: Vlaamse wetgeving, melding & regels
Wie een zorgwoning of mantelzorgwoning in de tuin wil plaatsen, botst snel op regels over oppervlakte, bestemming en vergunning. Op deze pagina lees je wanneer een melding volstaat, wanneer een omgevingsvergunning verplicht is, en wat de Vlaamse regering vanaf 2027 wijzigt.
Nederland — let op de actuele regels
De landelijke versoepeling voor mantelzorg- en familiewoningen is beoogd vanaf 1 januari 2027. Tot dan kunnen lokale regels per gemeente verschillen: het gemeentelijke omgevingsplan en de bruidsschat bepalen wat vandaag mag. Er bestaat geen algemene landelijke vrijstelling tot 100 m².
Wat zegt de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening?
Sinds 26 september 2019 is een zorgwoning bij een bestaande hoofdwoning in Vlaanderen vrijgesteld van vergunning en valt ze onder een eenvoudige melding bij de gemeente, op voorwaarde dat:
- de unit op hetzelfde perceel als de hoofdwoning staat;
- ze fysiek scheidbaar of demonteerbaar is;
- de oppervlakte van de zorgunit niet groter is dan 50 m² (1 verdieping);
- er een effectieve zorgrelatie is (65+, hulpbehoevend of erkende handicap).
Melding versus omgevingsvergunning
Een melding is een korte administratieve procedure: 20 dagen behandeltermijn, geen openbaar onderzoek. Een omgevingsvergunning is verplicht zodra je buiten de melding-voorwaarden valt — bijvoorbeeld een unit groter dan 50 m², op een ander perceel, of in functiewijziging.
Volledige uitleg met voorbeelden: plaatsen van een zorgwoning met melding.
Wat verandert er in 2027?
De Vlaamse regering bereidt nieuwe regels voor die de definitie van zorgwoning verruimen, ook voor andere doelgroepen dan strikt zorgbehoevenden, en die het verplaatsbaar karakter strikter zullen omschrijven. Lees de details in onze update nieuwe regels voor zorgwoning vanaf 2027.
Praktische stappen — checklist
- Controleer het bestemmingsplan van je perceel.
- Verzamel het bewijs van de zorgrelatie (attest huisarts, mutualiteit, …).
- Vraag bij je gemeente na of een melding volstaat.
- Bestel een geschikte unit (zie zorgwoningen kopen) of vraag offerte bij een aanbieder.
- Dien de melding of vergunning in, samen met het inplantingsplan.
- Plaats de zorgwoning en meld de start van bewoning aan de gemeente.
Veelgestelde vragen
Mag een zorgwoning groter zijn dan 50 m²?
Ja, maar dan val je buiten het meldingsregime en heb je een gewone omgevingsvergunning nodig — met openbaar onderzoek en langere behandeltermijn.
Kan ik een zorgwoning in zone voor recreatie of landbouw plaatsen?
Doorgaans niet zonder afwijking van het bestemmingsplan. De zorgwoning moet bij een bestaande hoofdwoning staan, dus het perceel moet woonbestemming hebben.
Wat als de zorgrelatie eindigt?
De zorgwoning verliest haar statuut. Binnen een redelijke termijn moet ze worden verwijderd of een nieuwe vergunning krijgen als zelfstandige woning of bijgebouw.
Geldt dezelfde regeling in Wallonië en Nederland?
Nee. Wallonië heeft een aparte regeling onder de CoDT. In Nederland geldt geen algemene vrijstelling tot 100 m²: het gemeentelijke omgevingsplan bepaalt wat vergunningvrij mag. Een landelijke staffel voor mantelzorg- en familiewoningen is beoogd vanaf 1 januari 2027.