Mantelzorgwoning in de tuin (Vlaanderen): regels, melding & voorwaarden
Alles over een mantelzorgwoning of zorgunit in de tuin in Vlaanderen: wanneer meldingsplichtig, voorwaarden, oppervlakte en de nieuwe regels vanaf 2027.
Bron- en peildatumblok
Nagekeken op 10 september 2026. Regelgeving geverifieerd via officiële bronnen: Departement Omgeving Vlaanderen – Zorgwonen zonder zorgen, de FAQ Zorgwonen (Departement Omgeving) en Vlaanderen.be – Zorgwonen. Bedragen voor gemeentelijke retributies en huurprijzen zijn niet wettelijk vastgelegd en verschillen per gemeente/aanbieder; ze worden hieronder kwalitatief beschreven in plaats van met een vast cijfer.
Een mantelzorgwoning in de tuin is in Vlaanderen een populaire oplossing om een zorgbehoevende ouder, kind of familielid dicht bij huis te laten wonen — zonder dat je samen onder één dak moet leven. In veel gevallen kan zo'n zorgunit zonder omgevingsvergunning geplaatst worden, mits je een melding doet bij de gemeente en aan alle voorwaarden voldoet.
In deze gids zetten we de Vlaamse regels op een rij: wanneer een zorgunit toegelaten is, welke voorwaarden gelden, hoe je de melding doet en wat de stand van zaken is rond mogelijke toekomstige wijzigingen aan de zorgwonen-regeling.
Wat is een mantelzorgwoning volgens Vlaamse regelgeving?
De Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO) en het Besluit Vrijstellingen en Meldingen bepalen wat als zorgwonen geldt. Kern is dat er in of bij een bestaande woning een afzonderlijke woongelegenheid gecreëerd wordt voor maximaal twee zorgbehoevende personen (65+, hulpbehoevend kind, persoon met een handicap of zorgvrager) of voor de mantelzorger(s) (bron: Departement Omgeving Vlaanderen, geraadpleegd 10 september 2026).
Er bestaan drie vormen:
Zorgwoning in een bestaand bijgebouw — bv. een garage of tuinhuis dat wordt omgevormd.
Zorgwoning als tijdelijke, verplaatsbare constructie in de tuin — de klassieke mantelzorgunit.
Interne zorgwoning — binnen het bestaande woonvolume (bv. aanbouw of verdieping).
Deze gids focust op de laatste vorm: de verplaatsbare zorgunit in de tuin.
Wanneer is een mantelzorgwoning meldingsplichtig (en niet vergunningsplichtig)?
Sinds 16 augustus 2021 kan een verplaatsbare zorgunit in de tuin in Vlaanderen onder de meldingsplicht vallen — dus zonder volledige omgevingsvergunning — op voorwaarde dat aan álle onderstaande criteria wordt voldaan (bron: FAQ Zorgwonen, Departement Omgeving Vlaanderen, geraadpleegd 10 september 2026):
De hoofdwoning is hoofdzakelijk vergund (of vergund geacht) en bestaat al.
De zorgunit is tijdelijk en verplaatsbaar (geen vaste fundering, demonteerbaar).
Maximale bruto vloeroppervlakte: 50 m² en een maximale hoogte van 3,5 meter.
De unit staat op het perceel van de hoofdwoning, in de zij- of achtertuin, en op minstens 3 meter van de perceelsgrens (in de achtertuin is plaatsing op of tegen de perceelsgrens onder voorwaarden mogelijk).
De totale bebouwde oppervlakte (hoofdwoning + bijgebouwen + zorgunit) blijft binnen de gemeentelijke regels.
Er woont maximaal 1 hulpbehoevend gezin in (max. 2 personen, waarvan minstens één 65+ of zorgbehoevend).
De unit mag voor maximaal 3 jaar geplaatst worden; via een nieuwe melding kan deze termijn eenmalig met nog eens 3 jaar verlengd worden (dus max. 2 x 3 jaar per hoofdwooneenheid).
Na het einde van de zorgsituatie (bv. overlijden of verhuis naar een zorginstelling) moet de unit binnen 3 maanden verwijderd worden.
Voldoe je aan één van deze criteria niet — bv. de unit is groter dan 50 m² of staat te dicht bij de perceelsgrens — dan geldt een volledige omgevingsvergunning.
Lees hierover ons detailartikel: Plaatsen van zorgwoning in de tuin met melding: de voorwaarden.
Hoe doe je de melding bij de gemeente?
Verzamel bouwplannen, inplantingsplan, foto's van de bestaande situatie en een technische fiche van de zorgunit.
Voeg een attest of verklaring van zorgbehoefte toe (huisarts, kinesist, mutualiteit of de gemeentelijke sociale dienst).
Dien de melding digitaal in via het Omgevingsloket van de Vlaamse overheid.
Het college van burgemeester en schepenen neemt akte van de melding binnen 30 dagen na ontvangst; reageert de gemeente niet binnen die termijn, dan wordt de melding geacht stilzwijgend geakteerd te zijn (bron: FAQ Zorgwonen, Departement Omgeving Vlaanderen, geraadpleegd 10 september 2026).
Voor de melding zelf kan de gemeente een administratieve retributie (dossierkost) aanrekenen; het bedrag daarvan is niet wettelijk vastgelegd en verschilt per gemeente — informeer hiervoor bij je eigen gemeente. Voor een verplaatsbare zorgunit < 50 m² op meldingsbasis is geen architect verplicht.
Extra voorwaarden waar je snel op vastloopt
AspectWaar op lettenAansluitingenWater, elektriciteit en riolering via de hoofdwoning (geen eigen meter mogelijk).DomicilieWettelijk aparte domicilie op hetzelfde adres is mogelijk — meld bij bevolkingsdienst.Kadastraal inkomenBlijft ongewijzigd zolang unit tijdelijk is; onroerende voorheffing niet verhoogd.VerkavelingsvoorschriftenSommige verkavelingen verbieden bijgebouwen — check eerst!BuurperceelBij afstand < 3 m is akkoord van de buur nodig.
Mogelijke toekomstige wijzigingen aan de zorgwonen-regeling
Er lopen in het Vlaams Parlement gesprekken en conceptnota's over een eventuele verruiming van de zorgwonen-regeling, onder meer rond mobiele mantelzorgwoningen. Op het moment van nazicht (10 september 2026) is hierover geen definitief goedgekeurde regelgeving met een vaste ingangsdatum teruggevonden bij het Departement Omgeving. Ga voor de meest actuele stand van zaken na op omgeving.vlaanderen.be of raadpleeg je gemeente vóór je concrete stappen zet. De tijdelijke verplaatsbare unit moet volgens het Departement Omgeving volledig binnen een straal van 30 meter van de hoofdwoning staan. Wat wél al vaststaat voor 2027: voor bouwaanvragen tot en met 31 december 2026 zijn vrijstaande zorgwoningen onder 50 m² EPB-plichtig, en voor aanvragen vanaf 1 januari 2027 is die uitzondering geschrapt uit artikel 9.1.22 van het Energiebesluit door het besluit van de Vlaamse Regering van 29 mei 2026 (bron: EPB-pedia, nagekeken 10 september 2026). Meer achtergrond in Zorgwoning in de tuin: wat verandert er in 2027 voor een zorgwoning in de tuin.
Veelgestelde vragen
Mag een mantelzorgwoning permanent blijven staan?
Nee. Op meldingsbasis mag de unit maximaal 2 x 3 jaar geplaatst blijven, en moet ze binnen 3 maanden na het einde van de zorgsituatie (bv. overlijden of verhuis naar rusthuis) verwijderd worden.
Kan ik een mantelzorgwoning huren?
Ja, verschillende Vlaamse aanbieders bieden huur- en leaseformules aan. De huurprijzen verschillen sterk per aanbieder, afwerking en contractduur; er bestaat geen officiële prijsstatistiek. Vergelijk aanbieders via ons zoekplatform of bekijk Wat kost een modulaire woning? voor een algemene prijsindicatie.
Heb ik een architect nodig?
Voor een verplaatsbare zorgunit < 50 m² en < 3,5 m hoog op meldingsbasis: nee. Voor een vaste of grotere constructie: ja.
Wat als mijn perceel te klein is?
Overweeg dan een interne zorgwoning (verbouwing binnen bestaande woning) of een prefab bijgebouw dat later omgevormd wordt.
Volgende stap
Vergelijk beschikbare Vlaamse aanbieders van mantelzorgwoningen via ons zoekplatform, bekijk de prijsopbouw via Wat kost een modulaire woning?, laat een unit op bestelling maken, en lees ook onze uitgebreide gids Modulair bouwen in Vlaanderen.
Bekijk het beschikbare aanbod, met de uitleg waarom wij daarover geen prijsvork publiceren, op onze hub zorgwoning en zorgunit te koop, waar de prijsvorken uit het eigen Moduna-aanbod naast het actuele aanbod staan.
Alle Vlaamse voorwaarden voor zorgwonen — melding, oppervlakte, hoogte en termijn — staan met bronvermelding op zorgwoning in de tuin: Vlaamse wetgeving, melding en regels.
