Mantelzorgwoning: hoe groot en hoe lang mag ze blijven staan? (Vlaanderen)

Twee vragen komen bij bijna elk mantelzorgwoning-project terug: hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn? en hoe lang mag ze blijven staan?. In Vlaanderen bepalen de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening en het Besluit Vrijstellingen en Meldingen het antwoord. In deze gids: de exacte grenzen zoals van kracht op de peildatum hierboven, realistische indelingen per oppervlakte en de verwijderplicht.

Maximale oppervlakte: 50 m² op meldingsbasis

Voor zorgwonen in Vlaanderen — of dat nu gaat om een verplaatsbare zorgunit in de tuin of om een zorgwoning binnen het bestaande volume — geldt een meldingsplicht (dus geen volledige omgevingsvergunning) op voorwaarde dat aan een aantal grenzen wordt voldaan: een maximale bruto vloeroppervlakte van 50 m², een maximale hoogte van 3,5 m, en een ligging volledig binnen 30 m van de hoofdwoning.

Voor een vrijstaande unit gelden bovendien afstandsregels tot de perceelsgrens: minstens 3 m in de zijtuin en minstens 1 m in de achtertuin.

Deze 50 m² wordt gemeten als bruto vloeroppervlakte van de volledige zorgwoongelegenheid.

Wanneer mag het groter?

• Bij een volledige omgevingsvergunning (in plaats van melding) kan je een grotere zorgwoning of bijgebouw realiseren, maar moet je aan alle stedenbouwkundige voorschriften voldoen (bebouwingsgraad, kroonlijsthoogte, dakvorm, verkavelingsvoorschriften). Vraag de exacte doorlooptijd op bij uw gemeente, want die verschilt sterk per dossier en gemeente.

Wat kan je in 25, 35 en 50 m² realistisch kwijt?

OppervlakteRealistische indelingGeschikt voor25 – 30 m²Compacte studio: 1 leefruimte met keukenblok, 1 badkamer met douche/toilet, bedhoek. Geen aparte slaapkamer.1 alleenstaande zorgbehoevende, kortere zorgperiode35 – 40 m²Aparte slaapkamer, leefkeuken, ruimere badkamer met inloopdouche (rolstoeltoegankelijk mogelijk).1 persoon comfortabel, of koppel met beperkte mobiliteit45 – 50 m²Aparte slaapkamer, ruime leefkeuken, badkamer XL, kleine berging of extra hobbyhoek.Koppel of langere zorgperiode

Deze indelingen zijn richtinggevend en gebaseerd op courante praktijk, niet op een wettelijke norm per m².

Wat kost een grotere zorgwoning met omgevingsvergunning?

Een zorgwoning boven de 50 m² valt buiten de meldingsplicht en vraagt een volledige omgevingsvergunning en doorgaans een architect. De kostprijs hangt sterk af van afwerkingsniveau, aannemer en regio, en wordt hier daarom bewust niet in een concreet bedrag uitgedrukt. Een actueel overzicht van prijsopbouw en -ranges vind je in onze gids wat kost een modulaire woning. Vanaf een bepaalde omvang is dit vaak geen "unit" meer maar een volwaardige tweede woning — al dan niet permanent. Zie ook: Mantelzorgwoning kopen: prijs & prefab.

Hoe lang mag een mantelzorgwoning blijven staan?

De zorgwoning mag blijven staan zolang de zorgsituatie loopt, met een wettelijk maximum van 3 jaar per hoofdwooneenheid. Die termijn is eenmaal verlengbaar met maximaal 3 jaar, via een nieuwe melding vóór het verstrijken van de eerste termijn. Bewoning moet bovendien starten binnen 2 jaar na de meldingsakte.

Na een melding volgt normaal gezien binnen 30 dagen een stilzwijgende meldingsakte van de gemeente als er geen bezwaar wordt geformuleerd.

Wél geldt na afloop van de zorgsituatie een strikte verwijderplicht:

• Bij einde van de zorgsituatie (overlijden, verhuis naar een woonzorgcentrum, herstel van zelfstandigheid): de zorgwoning moet binnen 3 maanden verwijderd of ontmanteld worden, en de grond in oorspronkelijke staat hersteld.

• Het stopzetten van de zorgwoning is zelf ook meldingsplichtig bij de gemeente.

• Doe je dit niet, dan wordt de zorgwoning alsnog vergunningsplichtig en riskeer je handhaving door de gemeente.

Kan de zorgunit hergebruikt worden?

Ja — dit is één van de sterke punten van modulaire zorgunits. De unit kan:

• Verhuisd worden naar een nieuwe zorglocatie (familie, kennissen).

• Teruggenomen worden door de aanbieder (bij huur- of leaseformules).

• Omgevormd worden tot vergund bijgebouw (kantoor, hobbyruimte) mits een nieuwe vergunning. Zie: Prefab bijgebouw: vergunning & regels.

EPB-plicht: let op het onderscheid vóór en na 2027

Voor bouwaanvragen tot en met 31 december 2026 blijven vrijstaande zorgwoningen onder 50 m² EPB-plichtig — de uitzondering voor kleine vrijstaande volumes geldt voor hen (nog) niet. Voor bouwaanvragen vanaf 1 januari 2027 vervalt die uitzondering en geldt de EPB-vrijstelling onder 50 m² dan ook voor vrijstaande zorgwoningen. Vraag bij uw aanbieder of architect na onder welk regime uw dossier valt, en raadpleeg de actuele EPB-eisen bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA).

Wat is een mantelzorgwoning eigenlijk?

Een mantelzorgwoning (in Vlaanderen officieel een zorgwoning) is een afzonderlijke woongelegenheid — meestal een verplaatsbare unit in de tuin of een aanbouw — waar een zorgbehoevende of de mantelzorger woont, om dagelijkse zorg dicht bij huis mogelijk te maken zonder samen onder één dak te wonen. Zie ons uitgebreide overzicht: Mantelzorgwoning in de tuin: regels & melding.

Veelgestelde vragen

Hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn zonder omgevingsvergunning?

Maximaal 50 m² bruto vloeroppervlakte, maximaal 3,5 m hoog, volledig binnen 30 m van de hoofdwoning, en op minstens 3 m van de perceelsgrens in de zijtuin (1 m in de achtertuin). Boven die 50 m² is een omgevingsvergunning verplicht.

Hoe lang mag een mantelzorgwoning blijven staan na het overlijden van de zorgvrager?

De unit moet binnen 3 maanden na het einde van de zorgsituatie verwijderd of ontmanteld zijn, of alsnog vergund worden als bijgebouw. De totale toegestane looptijd van de zorgwoning zelf is maximaal 3 jaar, eenmaal verlengbaar met 3 jaar.

Kan ik een mantelzorgwoning van 60 m² plaatsen met melding?

Nee. Boven 50 m² valt de unit onder de vergunningsplicht, ongeacht of ze verplaatsbaar is.

Volgende stap

Vind aanbieders van zorgunits binnen jouw budget en gewenste oppervlakte via ons zoekplatform. Bereken een realistische kostprijsindicatie via wat kost een modulaire woning, of vergelijk aanbieders die op maat bouwen via op bestelling.

Bekijk het beschikbare aanbod, met de uitleg waarom wij daarover geen prijsvork publiceren, op onze hub zorgwoning en zorgunit te koop, waar de prijsvorken uit het eigen Moduna-aanbod naast het actuele aanbod staan.

Alle Vlaamse voorwaarden voor zorgwonen — melding, oppervlakte, hoogte en termijn — staan met bronvermelding op zorgwoning in de tuin: Vlaamse wetgeving, melding en regels.